Immaterieel Erfgoed in Kaart
Welke tradities, gebruiken, ambachten en verhalen leven vandaag nog binnen Erfgoedcel de Merode? Met het project ‘Immaterieel Erfgoed in Kaart’ ging we op zoek naar het levend erfgoed van Herselt, Westerlo, Aarschot, Scherpenheuvel-Zichem en Tessenderlo-Ham.
Samen met lokale verenigingen, erfgoedactoren en inwoners brachten we tradities en praktijken in kaart die vandaag nog worden doorgegeven.
Immaterieel erfgoed gaat niet over gebouwen of objecten, maar over wat mensen doen, kennen en delen: van processies en stoeten tot oude ambachten, streekproducten, muziek, dialecten en volksgebruiken. Het zijn praktijken die gemeenschappen verbinden en mee vorm geven aan de identiteit van zijn omgeving.
Waarom dit project?
In Herselt, Westerlo, Aarschot, Scherpenheuvel-Zichem en Tessenderlo-Ham bestaat een grote rijkdom aan immaterieel erfgoed. Veel van deze tradities zijn sterk lokaal verankerd en worden vaak van generatie op generatie doorgegeven. Toch is dit erfgoed niet altijd zichtbaar of goed gedocumenteerd.
Met dit project wilden we:
- zicht krijgen op het aanwezige immaterieel erfgoed in de regio;
- lokale kennis en tradities verzamelen;
- verenigingen en erfgoedgemeenschappen ondersteunen;
- inspirerende voorbeelden en goede praktijken samenbrengen;
- nadenken over een duurzame aanpak rond immaterieel erfgoed binnen de regio.
Hoe gingen we te werk?
Voor het project werd een uitgebreide verkenning uitgevoerd van bestaande databanken, erfgoedregisters en inspirerende voorbeelden uit Vlaanderen. Daarnaast werd actief gezocht naar lokale tradities, gebruiken en vakmanschappen die leven binnen de gemeenten van Erfgoedcel de Merode.
Op basis van onderzoek en inventarisatie werd een brede lijst samengesteld van mogelijke erfgoedpraktijken binnen de 7 verschillende thema’s die in Vlaanderen gehanteerd worden:
- Praktijken rond vertellen en taalgebruik
- Muziek en podiumkunsten
- Rituelen, feesten of gebruiken
- Sport en spel
- Natuur en landbouw
- Eten en drinken
- Ambacht, vakmanschap of techniek
Voorbeelden die in het project naar voren kwamen zijn onder meer:
- processies en jaarmarkten;
- reuzencultuur en stoeten;
- fanfare- en koorcultuur;
- imkeren en valkerij;
- mandenvlechten en houtbewerking;
- streekproducten en biercultuur;
- jeugdbewegingen en volkssporten.
Resultaat van het project
Het project resulteerde in:
- een eerste inventaris van immaterieel erfgoed binnen de Meroderegio; met maar liefst 356 praktijken
- een overzicht van mogelijke categorieën en subcategorieën;
- een methodiek om immaterieel erfgoed beter te registreren en op te volgen;
- inspiratie voor toekomstige participatieve trajecten;
- een basis voor verdere samenwerking rond levend erfgoed in de regio.
Met deze inventaris wil Erfgoedcel de Merode in de toekomst verder bouwen aan een duurzaam beleid rond immaterieel erfgoed, samen met lokale gemeenschappen en partners.
Heb jij erfgoed dat leeft?
Ken jij een traditie, gebruik, ambacht of activiteit die thuishoort in deze inventaris? Laat het ons weten. Immaterieel erfgoed blijft evolueren en groeit dankzij de mensen die het beleven en doorgeven.